Mùa khách ở Tà Đùng: lịch lưu trú theo tháng, cuối tuần và mùa mưa cho chủ homestay

Khách lưu trú ở Tà Đùng có ba nhịp chồng lên nhau: nhịp tuần (dồn vào tối thứ Sáu và thứ Bảy), nhịp lễ (Tết, 30/4 – 1/5, 2/9 và các kỳ nghỉ dài) và nhịp mùa (mùa khô thường đông hơn mùa mưa). Ngày thường trong tuần, nhất là giữa mùa mưa, là phần trống nhất của năm. Chủ homestay làm ăn được ở đây là người lên kế hoạch cho cả ba nhịp, không chỉ chờ cuối tuần.

Tà Đùng thuộc vùng khí hậu Tây Nguyên với mùa mưa kéo dài giữa năm và mùa khô từ cuối năm tới đầu năm sau; hồ thủy điện cũng thay đổi theo mùa. Bài này giải thích từng nhịp, tác động tới giá phòng, nhân sự, bảo trì, và những cách thường dùng để lấp ngày trống mà không phá giá. Các mốc thời gian là khoảng chung, xê dịch theo năm; số liệu cụ thể nên lấy từ chính sổ đặt phòng của mình sau một hai năm.

Nhịp tuần: vì sao tối thứ Bảy quyết định cả tháng

Phần lớn khách lên Tà Đùng là người đi làm, gia đình có con đi học ở TP.HCM, Bình Dương cũ, Đồng Nai, các tỉnh lân cận, và người từ Gia Nghĩa, Bảo Lộc, Đà Lạt đi chơi gần. Họ đi theo lịch nghỉ cuối tuần: khởi hành tối thứ Sáu hoặc sáng thứ Bảy, về chiều Chủ nhật. Vì đường xa, ít người đi về trong ngày; đa số ở một đêm, nhóm thong thả thì hai đêm.

Hệ quả là tối thứ Bảy dễ kín phòng, tối thứ Sáu khá, tối Chủ nhật đến thứ Năm vắng hơn nhiều. Một homestay có thể kín phòng mọi tối thứ Bảy mà công suất cả tháng vẫn thấp. Khi tính toán, đừng lấy cảm giác "cuối tuần nào cũng kín" để suy ra cả năm.

Nhịp tuần cũng định hình cách bố trí người: người trông phải mạnh nhất vào chiều thứ Bảy và trưa Chủ nhật, khi khách trả và nhận phòng dồn dập; ngày thường là lúc làm bảo trì, giặt tồn, chăm vườn, nghỉ bù. Lịch làm việc của người trông nên theo nhịp này thay vì lịch hành chính.

Nhịp năm: các khoảng thời gian chủ homestay cần biết

Bảng dưới là khung chung để lên kế hoạch, dựa trên khí hậu Tây Nguyên và lịch nghỉ ở Việt Nam. Mức "đông" hay "vắng" là so sánh tương đối, không phải số liệu đo được của vùng hồ; mỗi homestay phải đối chiếu với sổ đặt phòng của mình:

Nhìn bảng sẽ thấy mùa mưa không phải "mùa chết": vẫn có nghỉ hè, có 2/9, có khách thích mây và hồ đầy nước. Điều khác là tỷ lệ huỷ phòng cao hơn và khách cần lý do để đi trong thời tiết xấu.

Lịch nghỉ lễ thay đổi theo năm (Tết âm lịch, ngày nghỉ bù), nên đầu mỗi năm hãy ghi các kỳ nghỉ dài vào lịch đặt phòng và mở bán sớm.

Mùa mưa và mực nước hồ: cảnh thay đổi, sản phẩm cũng phải thay đổi

Hồ Tà Đùng là hồ thủy điện, nên mực nước theo nhịp tích và xả của nhà máy chứ không hoàn toàn theo mưa tại chỗ. Thông thường hồ nhiều nước sau mùa mưa và rút dần trong mùa khô; những tháng cuối mùa khô, mép nước có thể lùi xa, lộ ra bãi đất và gốc cây ở chân đồi. Cảnh "vịnh trên núi" với các đảo xanh nổi giữa mặt nước đẹp nhất khi hồ đầy, còn cuối mùa khô thì cảnh khác hẳn.

Với chủ homestay, điều này có hai hệ quả. Thứ nhất, ảnh trên trang đặt phòng phải trung thực theo mùa; dùng ảnh hồ đầy để bán phòng tháng có mực nước thấp là nguồn phàn nàn lớn. Nên có bộ ảnh theo mùa và ghi chú rõ. Thứ hai, sản phẩm nên đổi theo cảnh: mùa nước cao bán cảnh hồ, mây, hoạt động trên mặt nước có tổ chức đủ điều kiện; mùa khô bán nắng, vườn, mùa hoa, đi bộ đồi.

Mùa mưa còn là mùa của sương mù và mây sát mặt hồ buổi sáng — một trong những cảnh khách thích nhất. Homestay có hiên nhìn hồ, có chỗ uống cà phê buổi sớm có mái che sẽ bán được chính thời tiết mà người khác coi là bất lợi.

Dòng tiền theo mùa: chuẩn bị cho những tháng doanh thu thấp

Vì khách dồn vào mùa khô và các kỳ lễ, doanh thu của homestay ở Tà Đùng không chia đều mười hai tháng. Trong khi đó, phần lớn chi phí lại gần như cố định: lương người trông, tiền điện tối thiểu, internet, bảo trì, khấu hao đồ vải, phí phần mềm, khoản trả nợ nếu có vay. Những tháng giữa mùa mưa, doanh thu có thể không đủ trang trải các khoản đó.

Cách xử lý thường gặp là để riêng một phần doanh thu mùa cao điểm làm quỹ dự phòng cho mùa vắng, thay vì coi toàn bộ tiền thu được trong mùa khô là lãi. Một nguyên tắc đơn giản: trước khi chi cho nâng cấp hay chia lãi, quỹ dự phòng phải đủ gánh chi phí cố định của những tháng vắng nhất theo sổ sách năm trước.

Người trông cũng cần được tính theo mùa. Nhiều homestay giữ một người trông chính quanh năm với thu nhập ổn định, thuê thêm người phụ theo ngày vào cuối tuần và kỳ lễ. Cách này giữ được người giỏi qua mùa vắng — điều rất khó nếu cắt giảm mạnh mỗi lần ít khách — mà không gánh chi phí của một đội đông người suốt năm.

Nếu homestay có vườn, nông sản theo mùa như cà phê, trái cây có thể bù một phần thu nhập những tháng khách thưa. Đó là một lý do nhiều chủ ở vùng hồ chọn mô hình kết hợp vườn và lưu trú thay vì chỉ có phòng.

Định giá theo mùa mà không làm khách thấy bị ép

Tách giá ngày thường và cuối tuần. Đây là cách phổ biến và dễ hiểu nhất với khách. Giá cuối tuần phản ánh nhu cầu cao; giá ngày thường thấp hơn để kéo những nhóm có thời gian linh hoạt như người đã nghỉ hưu, người làm việc tự do.

Giá kỳ nghỉ lễ công bố sớm. Khách chấp nhận giá lễ cao hơn nếu biết trước. Điều làm mất uy tín là tăng giá đột ngột khi khách đã hỏi, hoặc huỷ đặt phòng cũ để bán lại giá cao.

Đặt tối thiểu số đêm vào kỳ lễ. Yêu cầu ở tối thiểu hai đêm trong kỳ nghỉ dài giúp tránh tình trạng một đêm lẻ chen giữa làm trống các đêm khác. Áp dụng vừa phải, thông báo rõ.

Ưu đãi ở dài ngày vào mùa vắng. Giảm theo số đêm cho khách ở ba đêm trở lên trong tuần, nhất là mùa mưa. Khách ở dài ít tốn công dọn phòng hơn khách đổi mỗi ngày, nên phần giảm giá thường bù được bằng chi phí tiết kiệm.

Chính sách huỷ phòng theo mùa. Mùa mưa nên có chính sách huỷ hoặc đổi ngày linh hoạt hơn khi đường sạt, mưa bão; khách yên tâm đặt hơn. Mùa lễ cần chính sách chặt hơn với cọc rõ ràng. Cả hai đều phải ghi trước, không áp dụng tuỳ hứng.

Lấp ngày trống trong tuần: những nhóm khách đáng nghĩ tới

Ngày thường là phần lớn của năm. Những nhóm dưới đây có thể đi vào ngày thường nếu sản phẩm và cách liên lạc phù hợp:

• Người đã nghỉ hưu và gia đình có con nhỏ chưa đi học: không bị ràng buộc lịch làm việc, thích nơi yên tĩnh, ngại đông đúc cuối tuần.
• Người làm việc từ xa: cần internet ổn định, bàn làm việc, ổ cắm, chỗ ngồi yên tĩnh; ở nhiều đêm nếu được ưu đãi ở dài.
• Nhóm công ty nhỏ, câu lạc bộ, nhóm học tập: hay chọn ngày thường để có giá tốt và không gian riêng; cần chỗ sinh hoạt chung đủ rộng.
• Nhiếp ảnh, quay phim: săn mây, sương, cảnh hồ mùa mưa; thường đi ngày thường để tránh đông.
• Khách đi tuyến dài qua quốc lộ 28 giữa Tây Nguyên và vùng Lâm Đồng, dừng một đêm ngắm hồ.
• Khách quen: người đã ở một lần cuối tuần, quay lại ngày thường để có không gian yên tĩnh hơn.

Mỗi nhóm cần một thông điệp riêng: người làm việc từ xa quan tâm tốc độ internet thực tế và bàn làm việc, nhóm công ty quan tâm không gian chung và bữa ăn, nhiếp ảnh quan tâm góc nhìn và giờ có sương. Một trang mô tả chung chung cho tất cả sẽ không chạm được ai trong số đó.

Dùng mùa vắng cho đúng việc

Mùa vắng là lúc làm những việc không thể làm khi khách kín phòng: sửa chữa lớn như thay mái, sơn lại, chống thấm, gia cố taluy trước những tháng mưa dầm nhất; thay đồ vải đã cũ; làm lại lối đi, đèn lối đi; trồng thêm cây che chắn. Lên lịch các việc này trước, đặt thợ sớm, vì thợ giỏi ở vùng cũng bận vào mùa khô.

Đây cũng là lúc đào tạo người trông: tập lại quy trình phòng cháy, cách xử lý tình huống khách, cách chụp ảnh phòng, cách dùng phần mềm đặt phòng. Người trông được đào tạo vào mùa vắng sẽ làm tốt hơn hẳn khi cao điểm tới.

Cuối cùng, mùa vắng là thời gian xem lại số liệu: tháng nào kín, tháng nào trống, kênh nào mang khách, khách phàn nàn gì nhiều nhất. Hai ba năm số liệu như vậy cho ra một bức tranh mùa khách của chính homestay mình, chính xác hơn mọi bảng chung, kể cả bảng trong bài này.

Câu hỏi thường gặp

Mùa nào ở Tà Đùng đông khách nhất?

Thường là các kỳ nghỉ lễ dài như Tết, 30/4 – 1/5, 2/9 và các cuối tuần trong mùa khô. Mùa hè học sinh có nhiều gia đình đi nhưng trùng mùa mưa nên tỷ lệ huỷ phòng cao hơn. Mỗi homestay nên dựa vào sổ đặt phòng của chính mình sau một hai năm để biết chính xác.

Mùa mưa có nên đóng cửa homestay không?

Ít khi cần. Mùa mưa vẫn có khách cuối tuần, khách thích mây và hồ nhiều nước, khách ở dài ngày. Thay vì đóng cửa, nhiều chủ giảm số phòng mở bán, dùng thời gian làm bảo trì, và có chính sách đổi ngày linh hoạt khi thời tiết xấu.

Mực nước hồ thấp có ảnh hưởng tới khách không?

Có, nếu ảnh quảng cáo chỉ toàn cảnh hồ đầy nước. Khi mép nước lùi xa, khách thấy khác với kỳ vọng và dễ phàn nàn. Cách xử lý là đăng ảnh theo mùa, mô tả trung thực, và chuyển trọng tâm sản phẩm sang vườn, đồi, nắng trong những tháng nước thấp.

Có nên tăng giá mạnh vào dịp lễ không?

Tăng giá dịp lễ là bình thường nếu công bố sớm và nhất quán. Điều nên tránh là tăng đột ngột khi khách đã hỏi, huỷ đặt phòng cũ để bán giá cao, hoặc tăng quá xa so với chất lượng thực tế. Đánh giá xấu dịp lễ ở lại rất lâu trên các trang đặt phòng.

Làm sao để có khách ngày thường?

Chọn đúng nhóm khách có thời gian linh hoạt như người nghỉ hưu, người làm việc từ xa, nhóm công ty nhỏ, rồi làm sản phẩm và thông điệp riêng cho họ: internet ổn định, ưu đãi ở dài, không gian chung. Giữ liên lạc với khách cũ cũng giúp họ quay lại vào ngày thường.