Với đất view hồ ở Tà Đùng, hướng nhìn ra hồ quyết định bạn có bình minh hay hoàng hôn trên mặt nước, có bị nắng chiều chiếu thẳng vào nhà hay không, và có hứng gió hồ mạnh hay không. Lô nhìn về phía đông có ánh sáng sớm mềm, chiều mát; lô nhìn về phía tây có hoàng hôn đẹp nhưng nắng xiên gắt vào buổi chiều; lô nhìn về phía nam và bắc ít bị nắng chiếu thẳng, ánh sáng đều hơn. Chọn hướng nào tùy vào bạn sẽ dùng lô vào giờ nào trong ngày.
Ở vùng cao Tây Nguyên, nắng gần xích đạo đi gần như qua đỉnh đầu vào giữa năm, buổi sáng thường trong, chiều hay có mây kéo tới vào mùa mưa. Gió trên mặt hồ rộng lại không có gì cản. Những đặc điểm ấy làm hướng đất ở đây quan trọng theo cách khác với nhà phố. Bài này chỉ bàn hướng theo ánh sáng, nhiệt và gió, những thứ đo đếm được bằng mắt và bằng cảm giác ở thực địa, không bàn theo quan niệm tuổi mệnh.
Vì sao hướng quan trọng hơn ở đất view hồ
Ở nhà phố, hướng mặt tiền thường do con đường quyết định, và người ta xử lý nắng bằng rèm, mái, cây. Ở đất view hồ, hướng mặt chính của ngôi nhà bị kéo về phía mặt nước: bạn muốn hiên, cửa kính, phòng ngủ nhìn ra hồ. Nghĩa là hướng của view gần như trở thành hướng của cả ngôi nhà, và bạn sẽ sống với ánh sáng của hướng đó mỗi ngày.
Mặt hồ còn làm mọi thứ mạnh lên. Nước phản chiếu ánh sáng, nên nắng xiên buổi chiều trên mặt hồ chói hơn nắng trên đồi cỏ. Gió thổi qua một mặt nước rộng không có cây cản nên tới bờ mạnh và đều hơn. Sương hình thành trên mặt nước rồi trôi vào bờ theo gió. Ba yếu tố này cộng với hướng tạo nên cảm giác sống ở lô đất, rõ đến mức hai lô cạnh nhau trên cùng một quả đồi, chỉ khác hướng sườn, có thể cho hai trải nghiệm rất khác.
Vì vậy câu hỏi đúng không phải "hướng nào đẹp nhất" mà là "mình sẽ ở đó vào giờ nào, làm gì". Người lên nghỉ cuối tuần, uống cà phê sáng ngoài hiên sẽ trân trọng hướng đông. Người làm chỗ nghỉ đón khách muốn có giờ hoàng hôn để khách chụp ảnh sẽ nghĩ khác.
Bốn hướng chính và điều mỗi hướng mang lại
Bảng dưới mô tả hướng theo phía mà mặt nhà nhìn ra hồ. Thực tế lô hiếm khi đúng chính một hướng; hãy đọc hướng gần nhất và nghĩ thêm về hai hướng kề bên.
| Hướng nhìn ra hồ | Ánh sáng | Nhiệt và nắng | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Đông, đông nam | Bình minh trên mặt nước, sáng sớm trong và mềm | Nắng sáng ấm, chiều mặt nhà đã vào bóng, mát | Nghỉ dưỡng gia đình, người dậy sớm, hiên cà phê sáng |
| Tây, tây nam | Hoàng hôn trên hồ, chiều vàng | Nắng xiên gắt từ khoảng giữa chiều, mặt hồ phản chiếu chói | Quán cà phê chiều, chỗ ngắm hoàng hôn; nhà ở cần che nắng kỹ |
| Nam | Ánh sáng đều, mặt trời đi ngang trước mặt | Nắng vừa, dễ che bằng mái đua | Nhà ở lâu dài, cần ánh sáng tự nhiên quanh ngày |
| Bắc | Ánh sáng dịu, ít nắng chiếu thẳng | Mát nhất, có thể hơi lạnh và ẩm vào mùa mưa | Người thích mát, phòng làm việc, lưu trú dài ngày |
Do Tà Đùng nằm ở vĩ độ thấp, mặt trời trong năm lệch lúc về phía bắc, lúc về phía nam của đỉnh đầu, nên sự khác biệt giữa hướng nam và hướng bắc không lớn như ở miền Bắc. Khác biệt rõ nhất vẫn là giữa đông và tây: buổi sáng hay buổi chiều.
Nắng chiều trên mặt hồ: đẹp khi ngắm, khó khi ở
Lô nhìn về phía tây là lô có cảnh hoàng hôn trên hồ, một trong những cảnh dễ bán nhất. Nhưng chính hướng này cũng nhận nắng xiên từ khoảng giữa chiều tới lúc mặt trời lặn, đúng lúc không khí nóng nhất trong ngày. Nắng chiếu thẳng vào cửa kính, cộng thêm ánh phản chiếu từ mặt nước, làm phòng nóng lên nhanh, đồ gỗ bạc màu, người ngồi trong nhà phải kéo rèm kín, mất luôn cái view đã trả tiền.
Ở vùng cao, nhiệt độ không khí ban ngày không gắt như đồng bằng, nhưng bức xạ mặt trời mạnh, nắng rát da. Mùa khô trời ít mây nên nắng chiều kéo dài ngày này qua ngày khác. Mùa mưa thì chiều hay có mây và mưa, nắng chiều bớt đi, nhưng lúc đó cảnh hoàng hôn cũng ít xuất hiện hơn.
Nếu bạn yêu hoàng hôn, vẫn có cách: đặt khu sinh hoạt chính nhìn hướng khác, dành một hiên hoặc một chòi riêng nhìn về phía tây để ra ngắm vào cuối ngày; làm mái đua sâu, lam che, trồng cây tán thưa phía tây; dùng kính có lớp hạn chế nhiệt. Điều quan trọng là quyết định từ lúc chọn lô và vẽ nhà, không phải sau khi đã ở rồi mới loay hoay che chắn.
Gió hồ: lợi và hại tùy chỗ đứng
Gió mát vào mùa khô. Mặt hồ rộng tạo ra gió nhẹ đều đặn ban ngày từ hồ thổi vào bờ, làm không khí dễ chịu. Lô hứng được làn gió này ít phải dùng quạt.
Gió mạnh theo mùa. Tây Nguyên chịu gió mùa tây nam trong mùa mưa và gió đông bắc trong mùa khô. Lô ở mũi đất hay sườn trống đón thẳng hướng gió mùa có thể chịu gió rất mạnh vào những ngày cao điểm, mái tôn, lều glamping, ô dù ngoài hiên phải được neo chắc.
Gió mang sương và hơi ẩm. Sương hình thành trên mặt hồ trôi vào bờ theo gió sáng. Lô đứng đúng hướng gió từ hồ vào sẽ ẩm hơn, đồ đạc nhanh mốc hơn, đổi lại có cảnh sương sớm đẹp.
Vịnh kín gió. Lô trong vịnh hẹp, hai bên có đồi che, ít gió hơn hẳn; yên, ấm nhưng có thể bí và ẩm nếu cây cối dày.
Đọc gió bằng cây. Cây trên sườn đón gió lâu năm thường nghiêng hoặc tán lệch về một phía. Nhìn cây là biết hướng gió mạnh nhất mà không cần ở đó cả năm.
Xác định hướng và đường đi của nắng ngay tại lô
Không cần dụng cụ đặc biệt; một chiếc điện thoại có la bàn và một chút kiên nhẫn là đủ.
- Đứng ở chỗ định đặt nhà, mặt nhìn ra phần hồ đẹp nhất, dùng la bàn trên điện thoại đọc hướng. Ghi lại số độ, không chỉ chữ "đông" hay "tây".
- Xác định vị trí mặt trời mọc và lặn: hỏi người địa phương, hoặc dùng ứng dụng mô phỏng đường đi mặt trời theo ngày trong năm.
- Để ý đồi xung quanh: một quả đồi cao phía tây có thể che nắng chiều sớm hơn bạn nghĩ; một dãy đồi phía đông làm bình minh đến muộn.
- Nếu được, ở lại lô từ trưa đến chiều tối một lần, cảm nhận nắng chiếu vào chỗ định đặt hiên lúc mấy giờ.
- Nhìn cây trên sườn để đọc hướng gió mạnh, nhìn mặt hồ vào buổi sáng để thấy sương trôi về đâu.
- Ghi tất cả lên một bản phác đơn giản của lô: hướng view, hướng nắng sáng, nắng chiều, hướng gió, rồi đưa cho người thiết kế.
Bản phác ấy rẻ hơn nhiều so với việc làm lại cửa, mái sau khi đã ở và thấy nóng.
Cảnh theo mùa: hướng tốt tháng này có thể kém tháng khác
Hướng không cho một cảnh cố định quanh năm. Ở vĩ độ của Tà Đùng, điểm mặt trời mọc và lặn dịch chuyển dọc chân trời theo mùa: khoảng giữa năm, mặt trời mọc lệch về phía đông bắc và lặn về phía tây bắc; khoảng cuối năm, mọc lệch về đông nam và lặn về tây nam. Một lô nhìn chính tây có thể thấy mặt trời lặn ngay trên mặt hồ vào tháng này, nhưng vài tháng sau mặt trời lặn sau một quả đồi bên cạnh.
Mùa cũng đổi màu trời. Mùa khô buổi sáng thường trong, sương mỏng trên mặt nước tan nhanh khi nắng lên; chiều trời quang, hoàng hôn rõ. Mùa mưa sáng có thể đẹp nhưng chiều hay kéo mây, mưa rào; cảnh hoàng hôn ít hơn, bù lại có những buổi chiều mây xám đổ bóng xuống mặt hồ rất riêng.
Người làm chỗ nghỉ đón khách nên ghi lại những thời điểm cảnh đẹp nhất của lô theo từng tháng, vì đó là thông tin để mô tả trung thực cho khách. Người mua để ở thì chỉ cần biết hướng mình chọn có cho những buổi sáng và buổi tối dễ chịu trong phần lớn năm hay không.
Những sai lầm hay gặp khi xét hướng lô view hồ
Chỉ nhìn hướng lúc đi xem. Đi xem vào buổi sáng thì lô hướng tây trông mát mẻ dễ chịu; ở lại tới ba giờ chiều mới thấy nắng chiếu thẳng vào chỗ định làm hiên.
Đọc hướng theo đường vào. Ở đất đồi, đường vào thường chạy theo sống đồi hoặc cắt ngang sườn, không liên quan tới hướng view. Hướng cần đọc là hướng từ chỗ đặt nhà nhìn ra phần hồ đẹp nhất.
Bỏ qua đồi xung quanh. Một quả đồi cao bên cạnh có thể che nắng sáng hoặc chiều sớm hơn nhiều so với tính trên lý thuyết, làm thay đổi hẳn cảm giác của lô.
Quên gió. Lô hướng đẹp về ánh sáng nhưng nằm thẳng đường gió mùa sẽ khó dùng hiên ngoài trời vào những tháng gió mạnh.
Mở kính toàn bộ mặt nhìn ra hồ mà không che. Cửa kính lớn cho view trọn nhưng với hướng tây hoặc tây nam, nhà sẽ nóng và chói. Mái đua, lam, cây tán thưa nên được vẽ cùng lúc với cửa kính.
Chọn hướng theo cách bạn sẽ dùng lô
Nếu lô dùng để gia đình lên nghỉ cuối tuần, phần lớn thời gian bạn ở ngoài hiên vào buổi sáng và buổi tối, buổi trưa đi dạo hoặc nghỉ trong nhà. Hướng đông, đông nam thường hợp: sáng có nắng ấm và cảnh bình minh, chiều mát để ngồi ngoài. Hướng nam cũng tốt nếu có mái đua đủ sâu.
Nếu lô dùng để làm chỗ nghỉ đón khách, giờ hoàng hôn là "sản phẩm" có thể kể. Có thể chấp nhận lô nhìn về hướng tây, nhưng phải tính tiền che nắng ngay từ đầu và bố trí phòng ngủ tránh nắng chiều. Một cách hay là phòng ngủ nhìn hướng đông hoặc nam, khu sinh hoạt chung có góc nhìn về phía tây.
Nếu lô dùng để ở dài ngày hoặc làm việc từ xa, ánh sáng đều và nhiệt ổn định quan trọng hơn cảnh đẹp vào một giờ cụ thể. Hướng nam hoặc bắc, có cây che phía tây, ít phải dùng điều hòa, phù hợp hơn.
Cuối cùng, hướng không nên là tiêu chí đầu tiên để loại một lô có pháp lý tốt, đường vào ổn, view bền. Thiết kế tốt sửa được phần lớn bất lợi về hướng; nó không sửa được sổ sai loại đất hay một bờ đang sạt.
Câu hỏi thường gặp
Đất view hồ nên chọn hướng đông hay hướng tây?
Hướng đông cho bình minh trên hồ, sáng ấm và chiều mát, hợp nghỉ dưỡng gia đình. Hướng tây cho hoàng hôn đẹp nhưng nắng chiều xiên gắt, phải che chắn kỹ. Nếu dùng chủ yếu để ở, hướng đông hoặc nam dễ sống hơn; nếu cần cảnh hoàng hôn để đón khách, có thể chọn tây và đầu tư che nắng.
Nắng chiều trên hồ có nóng hơn nắng chỗ khác không?
Cảm giác nóng hơn vì có thêm ánh sáng phản chiếu từ mặt nước chiếu vào nhà, nhất là khi nắng xiên thấp buổi chiều. Ở vùng cao, nhiệt độ không khí không quá cao nhưng bức xạ mạnh. Mái đua sâu, lam che và cây phía tây giảm đáng kể tình trạng này.
Lô đất ven hồ có bị gió mạnh không?
Tùy vị trí. Mũi đất và sườn trống đón thẳng gió mùa có thể chịu gió mạnh vào những ngày cao điểm. Vịnh hẹp có đồi che thì kín gió. Nhìn cây trên sườn bị nghiêng hay tán lệch về một phía là cách nhanh để biết hướng gió mạnh.
Có cần thuê người xem hướng trước khi mua đất không?
Hướng theo ánh sáng, nhiệt và gió có thể tự xác định bằng la bàn trên điện thoại và quan sát tại chỗ. Khi đã chọn được lô, người thiết kế sẽ dựa vào các thông tin này để bố trí phòng, mái, cửa. Việc quan trọng hơn là ghi lại đầy đủ hướng nắng, gió cho người thiết kế.
Hướng đất có ảnh hưởng đến giá đất view hồ không?
Có ảnh hưởng nhưng không quyết định bằng pháp lý, đường vào hay độ bền của view. Người bán thường nhấn vào hoàng hôn hoặc bình minh tùy lô. Người mua nên xét hướng theo cách mình sẽ dùng lô thay vì theo lời mô tả, và tính chi phí che nắng nếu chọn hướng tây.