Phần lớn rủi ro khi khảo sát đất quanh hồ Tà Đùng đến từ năm thứ: đường đất dốc trơn, mưa giông buổi chiều kèm sét, suối và khe nước dâng nhanh, đi thuyền trên hồ, và việc mất liên lạc ở nơi sóng yếu. Chuẩn bị đúng giày, áo mưa, áo phao, xem đất vào buổi sáng, đi cùng người quen vùng và báo lịch trình cho người thân là đủ để tránh gần hết các tình huống xấu.
Đi xem đất nghe giống một chuyến dạo chơi, nhưng ở vùng đồi ven hồ thủy điện, có những tình huống người ở thành phố ít gặp: dốc đất đỏ ngấm nước trơn như mỡ, một trận mưa chiều biến con khe khô thành dòng chảy, con thuyền nhỏ chở quá người giữa mặt hồ rộng có gió. Bài này không nhằm làm bạn ngại đi, mà để chuyến khảo sát diễn ra trọn vẹn và mọi người về nhà an toàn. Với những lô trên đảo hoặc bán đảo của hồ, phần đi thuyền cần được chuẩn bị riêng.
Đường đất dốc: phần nguy hiểm nhất thường bị coi nhẹ
Đất đỏ bazan đổi tính theo thời tiết. Khi khô, đất cứng và bám tốt; khi ngấm nước, lớp mặt trở nên trơn và dính, bánh xe dễ trượt, giày đế trơn mất bám. Một con dốc đi bình thường buổi sáng có thể rất khó sau trận mưa chiều.
Đừng tự lái xe máy lên dốc đất nếu không quen. Người địa phương chạy xe số trên dốc đất hằng ngày; người quen đường nhựa thì không. Ngồi sau người quen đường hoặc đi bộ đoạn dốc nhất là lựa chọn an toàn hơn.
Ô tô gầm thấp nên dừng ở đường chính. Cố đưa xe vào đường đất dốc có thể làm kẹt xe, hỏng gầm, và khó quay đầu. Hỏi trước người dẫn đường, để xe ở nơi rộng và đi tiếp bằng phương tiện khác.
Đi bộ trên sườn dốc có kỹ thuật. Đi chậm, bước ngang sườn thay vì lao thẳng xuống, bám vào gốc cây chắc, không bám vào cây chết hay cành khô. Xuống dốc nguy hiểm hơn lên dốc; nếu thấy không an toàn, đi vòng hoặc bỏ qua đoạn đó.
Chuẩn bị cho xe một bộ đồ nhỏ. Dây kéo, xẻng gấp, vài tấm ván hoặc bao tải để lót bánh khi sa lầy, đèn pin và ít nước dự phòng là những thứ rẻ nhưng cứu cả buổi chiều. Kiểm tra lốp, phanh và đèn trước khi lên đèo; nếu thuê xe máy địa phương, chọn xe còn phanh tốt và lốp còn gai rõ, đừng chọn theo giá rẻ nhất.
Cẩn thận ở mép taluy và mép bờ hồ. Mép taluy đường và mép bờ hồ bị sóng xói có thể sụt khi đứng gần. Giữ khoảng cách, nhất là sau mưa.
Thời tiết: mưa chiều, giông sét và sương
Mùa mưa ở vùng này thường có kiểu mưa giông buổi chiều: sáng nắng, trưa mây tích tụ, chiều mưa lớn kèm gió và sét. Cách đơn giản nhất là xếp lịch xem đất vào buổi sáng và đầu giờ chiều, và theo dõi bầu trời. Khi thấy mây đen kéo đến nhanh, nghe tiếng sấm, hãy rời khỏi sườn đồi trống và mặt hồ.
Sét là rủi ro thật ở vùng đồi trống và mặt nước rộng. Khi có giông, tránh đứng trên đỉnh đồi, dưới cây đơn độc, gần cột điện hay trên thuyền giữa hồ. Nơi trú tốt hơn là trong ô tô đóng kín cửa hoặc trong nhà kiên cố. Nếu đang ở ngoài trời không có chỗ trú, hãy tránh xa vật cao, không tụ tập sát nhau và hạ thấp người.
Sương mù buổi sáng sớm và chiều muộn là một phần vẻ đẹp của hồ, nhưng làm tầm nhìn trên đường đèo và đường đồi giảm mạnh. Lái xe chậm, bật đèn, tránh vượt ở khúc cua. Mùa khô lại có rủi ro khác: nắng gắt giữa trưa trên đồi trống không bóng cây, dễ mất nước và say nắng; đồi cỏ khô dễ bắt lửa. Mang đủ nước, đội mũ rộng vành, và tuyệt đối không đốt lửa hay vứt tàn thuốc khi đi qua đồi cỏ.
Suối, khe nước và lòng hồ
Nhiều lô đất có suối nhỏ hoặc khe nước chảy qua, và đó thường là điểm cộng về nguồn nước. Nhưng vào mùa mưa, khe nước có thể dâng lên rất nhanh sau một trận mưa lớn ở phía thượng nguồn, kể cả khi chỗ bạn đứng chưa mưa nhiều. Không cố lội qua suối đang chảy xiết, không cho xe vượt ngầm tràn khi nước đục và chảy mạnh. Đợi nước rút hoặc chọn đường khác.
Mép hồ thủy điện cũng có những điểm cần lưu ý. Vùng bán ngập lộ ra vào mùa khô có thể là bùn lún, nhìn bên trên khô nhưng bên dưới còn nhão. Bờ dốc bị sóng xói có thể sụt khi đứng gần mép. Nước hồ có thể sâu ngay sát bờ. Nếu cần đo khoảng cách hay xem mép nước, hãy đi cùng người quen khu vực và đừng đi ra những chỗ đất bùn chưa rõ.
Các hồ chứa thủy điện còn có thể thay đổi mực nước theo vận hành của nhà máy. Khu vực gần đập và các công trình của nhà máy thường có quy định hạn chế đi lại; hãy tôn trọng các khu vực này và không tự ý đi vào.
Đi thuyền ra đảo, bán đảo: chuẩn bị riêng
Một số lô đất nằm trên đảo hoặc bán đảo của hồ Tà Đùng, chỉ đến được bằng thuyền hoặc đi đường vòng rất xa. Đi thuyền trên hồ rộng cần những nguyên tắc như đi trên mặt nước bất kỳ.
| Việc cần làm | Vì sao | Cách làm |
|---|---|---|
| Mặc áo phao suốt hành trình | Mặt hồ rộng có thể nổi gió, nước sâu và lạnh | Mỗi người một áo vừa người, cài đủ khóa; không có áo phao thì không đi |
| Không chở quá số người | Thuyền nhỏ quá tải dễ lật khi có sóng | Hỏi chủ thuyền sức chở, chia làm nhiều chuyến nếu cần |
| Xem thời tiết trước khi đi | Giông chiều trên hồ rất nguy hiểm | Đi buổi sáng, quay về trước khi mây kéo đến |
| Chọn người lái thuyền quen hồ | Hồ có cây chết ngầm, đảo nổi chìm theo mực nước | Thuê người địa phương có kinh nghiệm |
| Bảo vệ điện thoại, giấy tờ | Nước bắn, rơi xuống hồ | Túi chống nước, dây đeo |
| Hẹn giờ đón về rõ ràng | Trên đảo có thể không có sóng | Thống nhất giờ, điểm đón và phương án nếu thuyền không đến |
Chuyến đi thuyền ra đảo cũng là một phần của khảo sát: nếu mua, bạn và khách của mình sẽ đi như vậy thường xuyên. Hãy quan sát xem bến ở đâu, mùa khô bến có bị cạn không, thời gian đi mất bao lâu, có thuyền thường xuyên không. Những điều đó quyết định khả năng sử dụng lô đất.
Côn trùng, rắn và cây cối
Vùng đồi quanh hồ giáp rừng và vườn cây, nên có những sinh vật cần để ý. Không cần lo lắng quá, chỉ cần chuẩn bị và cẩn thận.
- Mặc quần dài, áo dài tay, đi giày cổ cao khi vào chỗ cỏ rậm, vườn bỏ hoang hay ven rừng. Nhìn kỹ chỗ đặt chân và chỗ đặt tay.
- Mùa mưa, ở những chỗ ẩm và rậm có thể có vắt. Tất cao, xịt chống côn trùng lên giày và ống quần giúp hạn chế.
- Khi đi qua bụi rậm, dùng gậy gạt trước để rắn có thời gian bỏ đi. Không thò tay vào hốc đá, gốc cây mục. Nếu bị rắn cắn, giữ bình tĩnh, hạn chế cử động chi bị cắn và đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt; không tự rạch, hút hay đắp lá.
- Tránh xa tổ ong, tổ ong vò vẽ thường làm trên cây, bụi rậm hoặc dưới mái nhà tạm. Không đập, không ném. Người từng bị dị ứng nặng với côn trùng đốt nên mang theo thuốc đã được bác sĩ kê.
- Chú ý gai, cành khô, cây đổ sau mưa gió. Không đứng dưới cây nghiêng, cây đã chết khi trời có gió.
Ghi nhớ vị trí trạm y tế xã hoặc bệnh viện gần nhất trước chuyến đi. Ở vùng xa, biết trước nơi cần đến khi có chuyện tiết kiệm được thời gian quý giá.
Liên lạc và kế hoạch dự phòng
Sóng điện thoại quanh hồ phủ không đều, có những thung lũng, sườn khuất hay đảo gần như không có sóng. Một kế hoạch liên lạc đơn giản giúp mọi người yên tâm.
- Trước khi đi, gửi cho người thân lịch trình: các lô định xem, giờ dự kiến, tên và số điện thoại người dẫn đường, chỗ nghỉ.
- Tải bản đồ ngoại tuyến của khu vực vào điện thoại, đánh dấu sẵn các lô, chỗ nghỉ, trạm y tế.
- Mang pin dự phòng, giữ điện thoại ở chế độ tiết kiệm pin khi không cần dùng.
- Đi ít nhất hai người, không tách nhau ở nơi vắng, thống nhất điểm gặp lại nếu lạc.
- Hẹn giờ liên lạc với người thân, ví dụ báo khi đã ra khỏi khu vực không sóng. Nếu quá giờ mà chưa có tin, người thân biết cần liên hệ ai.
- Lưu sẵn các số khẩn cấp: cấp cứu 115, cứu nạn cứu hộ 114, và số điện thoại của chỗ nghỉ.
Kế hoạch này không tốn kém gì, chỉ mất vài phút chuẩn bị, nhưng là khác biệt lớn khi có sự cố như xe hỏng giữa đường đất, người bị trượt ngã hay thuyền về trễ.
An toàn cũng là một tiêu chí khi chọn đất
Những điều bạn trải qua trong chuyến khảo sát chính là những điều bạn, gia đình và khách sẽ trải qua nếu sở hữu lô đất. Nếu bạn thấy đường lên đáng sợ, người lớn tuổi trong nhà cũng sẽ thấy vậy. Nếu đến được đảo phải đi thuyền nhỏ qua mặt hồ nổi gió, khách homestay cũng sẽ phải đi như vậy. Nếu khu vực không có sóng điện thoại, mỗi lần có chuyện sẽ khó liên lạc.
Vì vậy hãy ghi lại các yếu tố an toàn vào hồ sơ khảo sát của lô: đường có dùng được an toàn quanh năm không, có nguy cơ sạt ở taluy phía trên không, khoảng cách và thời gian tới trạm y tế, sóng điện thoại, phương án đi lại khi mưa lớn. Nhiều yếu tố có thể cải thiện bằng tiền, như làm đường bê tông, kè taluy, lắp thiết bị thu sóng; hãy tính chúng vào chi phí đưa lô đất vào sử dụng.
Một lô đất đẹp mà đi lại nguy hiểm vẫn có thể là lựa chọn tốt cho người chấp nhận đầu tư cải thiện. Điều quan trọng là bạn thấy rõ rủi ro trước khi mua, chứ không phát hiện ra nó vào lần đầu đưa cả gia đình lên nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Mùa mưa có nên đi khảo sát đất ở Tà Đùng không?
Nên, vì mùa mưa cho thấy rủi ro thật của đường vào, thoát nước và sạt lở. Chỉ cần xem đất vào buổi sáng, đi cùng người quen đường, mặc đồ phù hợp và tránh những đoạn suối dâng hay taluy vừa lở. Đừng cố đi khi đang có mưa giông lớn.
Đi thuyền ra đảo trên hồ Tà Đùng có an toàn không?
An toàn nếu tuân thủ những nguyên tắc cơ bản: mặc áo phao suốt hành trình, không chở quá tải, đi với người lái quen hồ, đi buổi sáng và quay về trước khi có giông. Nếu thuyền không có áo phao cho mỗi người, đừng đi.
Bị kẹt xe trên đường đất dốc thì làm gì?
Đừng cố rồ ga làm bánh xe đào sâu thêm. Gọi người dẫn đường hoặc người dân gần đó hỗ trợ, họ thường có kinh nghiệm kéo xe. Đặt cành cây, đá dưới bánh xe để tăng ma sát. Lần sau, để xe ở đường chính và đi tiếp bằng xe máy hoặc đi bộ.
Có cần mang theo thuốc men khi đi xem đất không?
Nên có một túi sơ cứu nhỏ: băng dán, gạc, dung dịch sát khuẩn, thuốc chống côn trùng, và các thuốc riêng mà người trong đoàn đang dùng theo chỉ định của bác sĩ. Người có tiền sử dị ứng nặng với côn trùng đốt nên mang theo thuốc đã được kê.
Ở vùng hồ Tà Đùng có sóng điện thoại không?
Khu dân cư và các trục đường chính thường có sóng, nhưng một số thung lũng, sườn khuất và đảo sóng yếu hoặc không có. Chất lượng khác nhau theo nhà mạng. Hãy thử sóng tại chỗ khi đi xem đất và chuẩn bị kế hoạch liên lạc cho những đoạn không có sóng.
Trẻ nhỏ và người lớn tuổi có nên đi khảo sát cùng không?
Chuyến lọc đầu tiên nhiều dốc và mệt nên không phù hợp. Khi đã chọn được một hai lô, có thể đưa cả nhà đi để mọi người cùng cảm nhận, nhưng chọn lúc thời tiết tốt, để xe gần nhất có thể và không bắt họ leo những đoạn dốc nguy hiểm.